Zmęczenie, spadek libido i problemy ze snem. Czy to już andropauza?

Czym jest andropauza?

Andropauza to potoczne określenie dolegliwości występujących u części mężczyzn w średnim i starszym wieku. Termin ten bywa nazywany „męską menopauzą”, jednak oba zjawiska nie przebiegają w ten sam sposób.  W okresie andropauzy nie dochodzi bowiem do zatrzymania produkcji hormonów (w przypadku kobiet - wygaszenia pracy jajników), lecz do stopniowych zmian związanych z wiekiem [1,2].

Z wiekiem u części mężczyzn zmniejsza się produkcja testosteronu. Proces ten przebiega indywidualnie i nie u każdego prowadzi do wystąpienia dolegliwości. Rozpoznanie wymaga jednoczesnego stwierdzenia charakterystycznych objawów (np. zmniejszenia masy mięśniowej, problemów z libido, przyrostu tkanki tłuszczowej oraz zaburzeń zdrowia psychicznego) oraz obniżonego stężenia testosteronu oznaczonego w porannych badaniach krwi [1,2].

Na rozwój objawów andropauzy wpływają także choroby współistniejące, w tym otyłość, cukrzyca typu 2, przewlekły stres, niedobór snu oraz niektóre choroby przewlekłe. Sam wiek nie jest więc wystarczającym kryterium rozpoznania hipogonadyzmu. 

Objawy andropauzy - co powinno zwrócić uwagę?

Pierwsze symptomy tzw. męskiej menopauzy bywają mało charakterystyczne. Mogą rozwijać się przez wiele miesięcy, dlatego łatwo przypisać je przemęczeniu. Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:

• przewlekłe zmęczenie,

• obniżone libido,

• zaburzenia erekcji,

• pogorszenie jakości snu,

• obniżenie nastroju,

• trudności z koncentracją,

• wzrost ilości tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha,

• spadek masy mięśniowej [1-3].

Wystąpienie tych objawów nie oznacza automatycznie konieczności leczenia hormonalnego. Jeżeli dolegliwości się utrzymują, nasilają lub wpływają na codzienne funkcjonowanie, należy skonsultować je z lekarzem i ustalić ich przyczynę. 

Jak wygląda diagnostyka andropauzy?

Stopniowy spadek poziomu testosteronu jest u mężczyzn naturalnym etapem procesu starzenia się organizmu. Warto jednak pamiętać, że w przypadku, gdy objawy fizyczne i zmiany nastroju zaczynają negatywnie wpływać na jakość życia mężczyzny, konieczna jest diagnostyka.

Podstawą jest wywiad lekarski, badanie fizykalne oraz oznaczenie porannego stężenia testosteronu całkowitego. W razie potrzeby lekarz może zlecić również oznaczenie testosteronu wolnego, LH, FSH, prolaktyny, TSH czy badań oceniających stan metaboliczny. Takie postępowanie pozwala wykluczyć inne przyczyny podobnych objawów, między innymi depresję, zaburzenia tarczycy lub obturacyjny bezdech senny [2–5].

Leczenie andropauzy - jak złagodzić objawy?

Sposób postępowania zależy od przyczyny dolegliwości. Nie każdy mężczyzna odczuwający zmęczenie, spadek libido lub pogorszenie samopoczucia wymaga terapii hormonalnej. 

W przypadku objawowego i potwierdzonego niedoboru testosteronu lekarz może rozważyć terapię testosteronem. Przed jej rozpoczęciem konieczna jest ocena możliwych korzyści, przeciwwskazań i ryzyka. Leczenie wymaga także regularnej kontroli klinicznej i laboratoryjnej [6,7].

Czy suplementacja ma znaczenie?

Suplementy diety nie służą do leczenia hipogonadyzmu i nie zastępują diagnostyki. Mogą uzupełniać dietę w określone witaminy lub składniki mineralne, jeżeli ich stosowanie odpowiada indywidualnym potrzebom. 

Podstawą pozostaje zdrowa dieta, aktywność fizyczna, odpowiednia długość snu oraz redukcja masy ciała u osób z nadwagą. Niektóre suplementy na zmęczenie mogą uzupełniać niedobory witamin i składników mineralnych (np. BestMag z innowacyjną formułą na dzień i noc), jeżeli zostały wcześniej potwierdzone badaniami lub oceną specjalisty. Nie należy również oczekiwać, że suplement diety samodzielnie zwiększy stężenie testosteronu u zdrowego mężczyzny. Przed rozpoczęciem suplementacji warto ocenić sposób żywienia, stan zdrowia i przyjmowane leki. 

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Niski poziom testosteronu w połączeniu z naturalnym procesem starzenia się organizmu mogą przypominać andropauzę. Kiedy zatem objawy powinny być sygnałem alarmowym dla mężczyzny?

Do lekarza warto zgłosić się, gdy zmęczenie, zaburzenia snu (i inne objawy sfery psychicznej) lub spadek libido (często wraz z zaburzeniem innych funkcji seksualnych) utrzymują się przez kilka miesięcy, nasilają się albo negatywnie wpływają na codzienne funkcjonowanie. Wczesna diagnostyka pozwala wykryć nie tylko zaburzenia hormonalne, lecz także cukrzycę, choroby sercowo-naczyniowe czy depresję, które również mogą powodować podobne dolegliwości.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Jak leczyć andropauzę u mężczyzny?

Leczenie zależy od przyczyny objawów. Po potwierdzeniu niedoboru testosteronu lekarz może rozważyć terapię hormonalną. Równocześnie zaleca się aktywność fizyczną, odpowiednią dietę, redukcję masy ciała oraz leczenie chorób współistniejących.

Jak długo trwa andropauza u mężczyzny?

Andropauza nie jest etapem o określonym początku i końcu. Objawy mogą mieć różne przyczyny, dlatego czas ich utrzymywania się zależy między innymi od stanu zdrowia, stylu życia i zastosowanego leczenia. W przypadku potwierdzonego hipogonadyzmu przebieg zależy również od jego przyczyny. 

Jakie są objawy psychiczne andropauzy?

Najczęściej obserwuje się obniżony nastrój, drażliwość, spadek motywacji, trudności z koncentracją oraz pogorszenie pamięci. Są to jednak objawy nieswoiste, które mogą wynikać także ze stresu, depresji, bezsenności lub chorób przewlekłych. Nie należy na ich podstawie samodzielnie rozpoznawać hipogonadyzmu. 

Jakie są skutki andropauzy?

Nieleczony niedobór testosteronu może wiązać się z pogorszeniem jakości życia, spadkiem gęstości mineralnej kości, zmniejszeniem masy mięśniowej oraz zaburzeniami funkcji seksualnych. Rodzaj i nasilenie następstw zależą od przyczyny oraz stopnia niedoboru testosteronu. 

Czy są testy na andropauzę?

Istnieją kwestionariusze przesiewowe, takie jak ADAM, jednak nie służą one do postawienia rozpoznania. Ostateczna diagnoza opiera się na ocenie objawów oraz wynikach badań hormonalnych wykonanych zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.

Bibliografia

1. https://www.who.int/initiatives/decade-of-healthy-ageing [dostęp 23.07.2026].

2. Singh P. Andropause: Current concepts. Indian J Endocrinol Metab. 2013 Dec;17(Suppl 3):S621-9. doi: 10.4103/2230-8210.123552. PMID: 24910824; PMCID: PMC4046605.

3. Vance ML. Andropause. Growth Horm IGF Res. 2003 Aug;13 Suppl A:S90-2. doi: 10.1016/s1096-6374(03)00061-3. PMID: 12914733.

4. https://uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health [dostęp 23.07.2026].

5. https://www.nhs.uk/conditions/male-menopause/ [dostęp 23.07.2026].

6. Bain J. Andropause. Testosterone replacement therapy for aging men. Can Fam Physician. 2001 Jan;47:91-7. PMID: 11212438; PMCID: PMC2014707.

7. Heaton JP. Hormone treatments and preventive strategies in the aging male: whom and when to treat? Rev Urol. 2003;5 Suppl 1(Suppl 1):S16-21. PMID: 16985938; PMCID: PMC1502318.