Berberyna a redukcja masy ciała – co mówią badania i jak działa ten związek?

Czym jest berberyna i skąd pochodzi?

Berberyna należy do grupy naturalnych alkaloidów roślinnych występujących w korzeniach, korze i łodygach kilku gatunków roślin. Od setek lat wykorzystywana była w tradycyjnej medycynie wschodniej, jednak dopiero rozwój współczesnych badań pozwolił lepiej poznać jej właściwości biologiczne [1].

Do najczęściej wymienianych źródeł berberyny należą rośliny z rodzaju Berberis, a także gorzknik kanadyjski (łac. Hydrastis canadensis) czy mahonia pospolita. W suplementach diety wykorzystuje się oczyszczoną postać tego związku, jaką jest chlorowodorek berberyny, dzięki czemu możliwe jest precyzyjne określenie jego ilości w jednej porcji preparatu [1,2].

Jednym z produktów zawierających ten składnik jest InsuBest, którego formuła dostarcza ponad 150 mg berberyny w jednej porcji. Należy jednak pamiętać, że wybierając suplement, warto zwrócić uwagę nie tylko na zawartość substancji aktywnej, lecz również na jakość produktu, skład oraz zalecenia producenta dotyczące stosowania.

Osoby zainteresowane szerszą ofertą preparatów mogą zapoznać się szerszą ofertą na Suplementy diety – BEST LAB oraz Suplementy na odchudzanie – BEST LAB, pamiętając, że suplementy stanowią jedynie uzupełnienie zdrowego stylu życia.

Jak berberyna wpływa na organizm?

Zrozumienie mechanizmu działania berberyny pozwala lepiej wyjaśnić, dlaczego wzbudza ona zainteresowanie badaczy zajmujących się otyłością i zaburzeniami metabolicznymi. Jej działanie nie ogranicza się do jednego procesu – wpływa równocześnie na wiele szlaków metabolicznych, a zwłaszcza metabolizm glukozy.

Wpływ na aktywację kinazy AMPK

Jednym z najlepiej poznanych mechanizmów działania berberyny jest aktywacja kinazy białkowej aktywowanej przez AMP (AMPK). Enzym ten bywa określany jako metaboliczny czujnik energii, ponieważ reguluje procesy związane z wykorzystaniem glukozy i tłuszczów przez komórki

Aktywacja AMPK może sprzyjać zwiększeniu wykorzystania glukozy przez mięśnie, ograniczeniu syntezy tłuszczów oraz poprawie gospodarki energetycznej organizmu. To właśnie ten mechanizm uważa się za jeden z najważniejszych, co pozwala wspomagać redukcję masy ciała i tkanki tłuszczowej [3].

Wpływ na gospodarkę glukozowo-insulinową

Badania wskazują, że berberyna może poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę oraz wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi Z tego względu związek ten jest przedmiotem licznych analiz dotyczących osób z insulinoopornością, stanem przedcukrzycowym oraz cukrzycą typu 2 [4].

Należy jednak podkreślić, że zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego suplementy diety nie zastępują leczenia farmakologicznego za pomocą leków przeciwcukrzycowych ani zaleceń dietetycznych [5].

Oddziaływanie na mikrobiotę jelitową

Coraz więcej badań wskazuje, że berberyna może wpływać również na skład mikrobioty jelitowej. Zmiany dotyczą przede wszystkim liczebności wybranych bakterii uczestniczących w metabolizmie węglowodanów i tłuszczów [6].

Choć wyniki są obiecujące, naukowcy podkreślają, że zależności pomiędzy mikrobiotą a redukcją masy ciała są bardzo złożone i nadal wymagają dalszych badań.

Czy berberyna pomaga schudnąć? Co pokazują badania kliniczne?

Ocena skuteczności berberyny wymaga analizy badań klinicznych prowadzonych z udziałem ludzi. To właśnie one stanowią najwyższy poziom wiarygodności w ocenie działania suplementów diety.

W kilku metaanalizach obejmujących randomizowane badania kliniczne zaobserwowano, że stosowanie berberyny wiązało się z niewielkim zmniejszeniem masy ciała, obwodu talii oraz wskaźnika BMI w porównaniu z grupami kontrolnymi [7-9]. Jednocześnie autorzy podkreślają, że uzyskiwane efekty są umiarkowane i zwykle występują równolegle ze zmianą sposobu żywienia oraz zwiększeniem aktywności fizycznej.

Istotne znaczenie ma również fakt, że większość dostępnych badań trwała od kilku tygodni do kilku miesięcy. Nadal potrzebne są dobrze zaprojektowane badania długoterminowe pozwalające ocenić skuteczność oraz bezpieczeństwo wielomiesięcznej suplementacji.

Z tego względu berberyna nie powinna być przedstawiana jako środek powodujący szybkie lub gwarantowane odchudzanie. Aktualna wiedza naukowa wskazuje na to, że alkaloid może wspierać redukcję masy ciała, zwłaszcza u osób stosujących odpowiednią dietę oraz aktywność fizyczną.

Berberyna a zdrowie metaboliczne – czy korzyści wykraczają poza redukcję masy ciała?

Wpływ berberyny nie ogranicza się wyłącznie do masy ciała. Coraz więcej badań wskazuje, że związek ten może oddziaływać również na inne parametry metaboliczne, które mają znaczenie dla zdrowia osób z nadwagą, otyłością lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.

Wpływ na profil lipidowy

Część wyników z badań klinicznych dowodzi, że suplementacja berberyną może sprzyjać obniżeniu stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz triglicerydów, a w niektórych przypadkach także niewielkiemu zwiększeniu stężenia cholesterolu HDL [7–9].

Wpływ na stłuszczenie wątroby

Naukowcy analizują również potencjalny wpływ berberyny na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby. Niektóre badania sugerują poprawę wybranych parametrów metabolicznych i funkcji wątroby, jednak dostępne dowody nadal są ograniczone [10].

Jak stosować berberynę?

Decyzję o rozpoczęciu suplementacji warto poprzedzić oceną stanu zdrowia, zwłaszcza jeśli dana osoba choruje przewlekle lub przyjmuje leki. Pozwala to ograniczyć ryzyko niekorzystnych interakcji.

W badaniach klinicznych stosowano różne dawki berberyny, dlatego nie istnieje jedna uniwersalna ilość odpowiednia dla każdego. Należy zawsze przestrzegać zaleceń producenta konkretnego preparatu oraz wskazówek lekarza lub farmaceuty.

Czy berberyna jest bezpieczna?

Większość badań wskazuje, że stosowana zgodnie z zaleceniami berberyna jest na ogół dobrze tolerowana przez osoby dorosłe. Nie oznacza to jednak, że jest całkowicie pozbawiona działań niepożądanych.

Najczęściej zgłaszane skutki uboczne obejmują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej;

• nudności;

• biegunka;

• zaparcia;

• wzdęcia [7-9]

Objawy te zwykle mają łagodne nasilenie i często ustępują po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu suplementacji.

Kto nie powinien stosować berberyny?

Istnieją sytuacje, w których suplementacja berberyną może być niewskazana. Zaleca się zachować szczególna ostrożność u osób cierpiących na choroby przewlekłe.

Przyjmowania berberyny nie zaleca się między innymi:

• kobietom w ciąży;

• kobietom karmiącym piersią;

• noworodkom i małym dzieciom;

• osobom przyjmującym leki przeciwcukrzycowe bez konsultacji lekarskiej;

• osobom stosującym niektóre leki metabolizowane przez enzymy wątrobowe CYP450 [11].

Dodatkowo, może ona wpływać na działanie części leków, dlatego każdą suplementację należy omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Poniżej znajdują się odpowiedzi na pytania najczęściej pojawiające się w gabinetach specjalistów oraz wyszukiwarkach internetowych.

Z czym nie wolno łączyć berberyny?

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania berberyny z lekami przeciwcukrzycowymi, przeciwzakrzepowymi oraz niektórymi lekami metabolizowanymi przez enzymy wątrobowe.

Kiedy pierwsze efekty po berberynie?

Jeżeli berberyna przynosi korzyści, zwykle obserwuje się je po kilku tygodniach regularnego stosowania. Należy jednak pamiętać, że tempo zmian zależy od diety, aktywności fizycznej, stanu zdrowia oraz indywidualnych cech organizmu.

Kiedy nie brać berberyny?

Berberyny nie zaleca się kobietom w ciąży i karmiącym piersią, małym dzieciom oraz osobom, u których lekarz stwierdzi przeciwwskazania wynikające z przyjmowanych leków lub współistniejących chorób.

Czy chudnie się po berberynie?

Badania naukowe sugerują, że berberyna może wspierać redukcję masy ciała u części osób, jednak efekty są zazwyczaj umiarkowane. Najlepsze rezultaty osiąga się wtedy, gdy suplementacja stanowi element kompleksowej zmiany stylu życia (w tym zdrowej diety i regularnej aktywności fizycznej), a nie jedyną metodę odchudzania.

Bibliografia

1. Imenshahidi M, Hosseinzadeh H. Berberis Vulgaris and Berberine: An Update Review. Phytother Res. 2016 Nov;30(11):1745-1764. doi: 10.1002/ptr.5693. Epub 2016 Aug 16. PMID: 27528198.

2. Imenshahidi M, Hosseinzadeh H. Berberine and barberry (Berberis vulgaris): A clinical review. Phytother Res. 2019 Mar;33(3):504-523. doi: 10.1002/ptr.6252. Epub 2019 Jan 13. PMID: 30637820.

3. Turner N, Li JY, Gosby A, To SW, Cheng Z, Miyoshi H, Taketo MM, Cooney GJ, Kraegen EW, James DE, Hu LH, Li J, Ye JM. Berberine and its more biologically available derivative, dihydroberberine, inhibit mitochondrial respiratory complex I: a mechanism for the action of berberine to activate AMP-activated protein kinase and improve insulin action. Diabetes. 2008 May;57(5):1414-8. doi: 10.2337/db07-1552. Epub 2008 Feb 19. PMID: 18285556.

4. Yin J, Xing H, Ye J. Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism. 2008 May;57(5):712-7. doi: 10.1016/j.metabol.2008.01.013. PMID: 18442638; PMCID: PMC2410097.

5. https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecenia-kliniczne-dotyczace-postepowania-u-osob-z-cukrzyca-2025 [dostęp 26.06.2026].

6. Habtemariam S. Berberine pharmacology and the gut microbiota: A hidden therapeutic link. Pharmacol Res. 2020 May;155:104722. doi: 10.1016/j.phrs.2020.104722. Epub 2020 Feb 24. PMID: 32105754.

7. Elahi Vahed I, Shahir-Roudi E, Nojumi S, Golmohammadi S, Moradi Shahrebabak M, Sharafi Tafreshi Moghadam N, Bagheryan AS, Moftakhar M, Shamsipour F, Jafari M, Soltaninejad H, Rahmanian M. The effect of berberine on obesity indices: a systematic review and meta-analysis. Int J Obes (Lond). 2026 Jan;50(1):53-73. doi: 10.1038/s41366-025-01943-x. Epub 2025 Nov 27. PMID: 41310257.

8. Shi L, Wang W, Jing C, Hu J, Liao X. Berberine and health outcomes: an overview of systematic reviews. BMC Complement Med Ther. 2025 Apr 23;25(1):147. doi: 10.1186/s12906-025-04872-4. PMID: 40269802; PMCID: PMC12016319.

9. Asbaghi O, Ghanbari N, Shekari M, Reiner Ž, Amirani E, Hallajzadeh J, Mirsafaei L, Asemi Z. The effect of berberine supplementation on obesity parameters, inflammation and liver function enzymes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Nutr ESPEN. 2020 Aug;38:43-49. doi: 10.1016/j.clnesp.2020.04.010. Epub 2020 May 6. PMID: 32690176.

10. European Association for the Study of the Liver; European Association for the Study of Diabetes; European Association for the Study of Obesity. EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD): Executive Summary. Diabetologia. 2024 Nov;67(11):2375-2392. doi: 10.1007/s00125-024-06196-3. Erratum in: Diabetologia. 2024 Nov;67(11):2608. doi: 10.1007/s00125-024-06258-6. PMID: 38869512; PMCID: PMC11519095.

11. https://www.nccih.nih.gov/health/berberine-and-weight-loss-what-you-need-to-know [dostęp 26.06.2026].